Nowa emisja PP — Boże Narodzenie


28 października 2026 roku Poczta Polska wprowadzi do obiegu emisję „Boże Narodzenie”, która powstała we współpracy ze Zrzeszeniem Kaszubsko-Pomorskim — depozytariuszem dziedzictwa haftu kaszubskiego i wydawcy teczek z wzornikami. Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie 2 grudnia 2026 r. obchodzić będzie jubileusz 70-lecia swojej działalności.
Parametry emisji:
- autorka projektu: Poczta Polska S.A.
- liczba znaczków: 3
- nominał: ekonomiczny S, priorytetowy S, 10 zł
- nakład: ekonomiczny: 5 mln, priorytetowy: 2 mln, 10 zł: 1 mln
- technika druku: rotograwiura
- wymiary znaczka: 25,5 × 31,25 mm
- papier: fluorescencyjny
- arkusz sprzedażny: 100 znaczków
- data wprowadzenia do obiegu: 28 października 2026 r.
W grafice znaczków przedstawiono:
EKONOMICZNY S – bombkę choinkową zdobioną wzornikiem haftu kaszubskiego szkoły wejherowskiej, wzdłuż dolnej krawędzi napis: Polska i oznaczenie wartości nominalnej: EKONOMICZNY S;
PRIORYTETOWY S – bombkę choinkową zdobioną wzornikiem haftu kaszubskiego szkoły żukowskiej, wzdłuż dolnej krawędzi napis: Polska i oznaczenie wartości nominalnej: PRIORYTETOWY S;
o nominale 10 zł – bombkę choinkową zdobioną wzornikiem haftu kaszubskiego szkoły puckiej, wzdłuż dolnej krawędzi napis: Polska i nominał: 10 zł.
Znaczki wydrukowano techniką rotograwiurową na papierze fluorescencyjnym, w formacie 25,5 x 31,25 mm, w nakładach: EKONOMICZNY S - 5 000 000 sztuk, PRIORYTETOWY S - 2 000 000 sztuk, o nominale 10 zł - 1 000 000 sztuk, w następujących kolorach druku: niebieskim, żółtym, czerwonym 1, czerwonym 2, czarnym, turkusowym i fioletowym.
Emisji towarzyszyć będą także wydania kolekcjonerskie: folder z trzema znaczkami, trzy foldery z jednym znaczkiem, trzy kartki okolicznościowe i trzy karty maximum, które zostaną wprowadzone do sprzedaży w terminie późniejszym. O szczegółach poinformujemy w odrębnej komunikacji.
O Zrzeszeniu Kaszubsko-Pomorskim
Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie (ZKP) utworzone zostało 2 grudnia 1956 r., zrodziło się z potrzeby Kaszubów do posiadania organizacji, która broniłaby i dbała o rozwój tej społeczności oraz całego Pomorza. Jest ono dziś nowoczesnym stowarzyszeniem mającym status organizacji pożytku publicznego, podmiotem o rozbudowanych strukturach, jedną z największych organizacji pozarządowych w Polsce i największą w historii ruchu kaszubskiego. Do celów statutowych ZKP należy: rozbudzanie inicjatywy dla wszechstronnego rozwoju kulturowego, społecznego i gospodarczego Kaszub, Kociewia, Borów i całego Pomorza, kształtowanie demokratycznych stosunków w życiu regionu, rozwijanie kaszubsko-pomorskiej myśli społecznej i politycznej, kultywowanie i rozwijanie specyfiki kulturowej Pomorza, szerzenie w społeczeństwie (szczególnie wśród młodzieży) znajomości tradycji kaszubsko-pomorskich. Po połączeniu się w 1964 r. ze Zrzeszeniem Kociewskim i przyjęciu nazwy „Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie" organizacja poszerzyła formułę i zasięg działania. Obecnie posiada 70 oddziałów terenowych i liczy ponad 6,5 tys. członków. Pracami ZKP kieruje Rada Naczelna i Zarząd Główny, na których czele stoi Prezes Zrzeszenia. Siedzibą główną Zrzeszenia jest Dom Kaszubski, mieszczący się w Gdańsku przy ul. Straganiarskiej 21-23.
Przy władzach naczelnych nieprzerwanie od 1962 r. działa Klub Studencki „Pomorania", który skupia żaków zainteresowanych problematyką kaszubsko-pomorską. Klub, nazywany podchorążówką Zrzeszenia, ma na celu przygotowanie młodych ludzi do świadomego i aktywnego uczestnictwa w życiu publicznym regionu i kraju.
Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie jest organizatorem bądź współorganizatorem licznych konkursów, seminariów, konferencji, wystaw, warsztatów i festiwali poświęconych Pomorzu. Największym wydarzeniem o charakterze cyklicznym są doroczne zjazdy Kaszubów organizowane dla uczczenia zjednoczenia Kaszub w jednym województwie pomorskim. ZKP jest też wydawcą licznych książek o tematyce regionalnej. Swoje aspiracje kulturotwórcze Zrzeszenie realizuje także poprzez lokalne periodyki, wydawane przez poszczególne oddziały oraz miesięcznik „Pomerania", który w 2023 roku obchodził swoje sześćdziesięciolecie.
Zrzeszenie aktywnie promuje ideę kaszubsko pomorską w internecie. Prowadzi szereg portali i stron poświęconych sprawom regionu, a w tym portal informacyjny www.kaszubi.pl i portal edukacyjny www.skarbnicakaszubska.pl.
Zrzeszenie zawsze pełniło rolę rzecznika interesów autochtonicznej ludności pomorskiej wobec władz publicznych. Ogromne zasługi położyło zwłaszcza dla rozwoju języka kaszubskiego, który dzięki wieloletnim staraniom Zrzeszenia jest jedynym językiem regionalnym prawnie uznanym w Polsce. Dzięki temu co roku ok. 25 tys. dzieci uczy się w szkołach języka kaszubskiego.
Zrzeszenie popiera idee samorządowe, których symbolem jest jeden z jego założycieli, wybitny gdański literat i intelektualista, Lech Bądkowski. Dzisiaj wielu członków Zrzeszenia jest wójtami, burmistrzami, prezydentami, radnymi, a także zasiada w Senacie i Sejmie.
Aktywność organizacji widać zarówno na polu lokalnym, regionalnym, ogólnopolskim, jak i międzynarodowym, a przejawia się ona w inicjowanych i prowadzonych przez Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie kampaniach społecznych i różnych przedsięwzięciach. ZKP jest sprawdzonym partnerem w ważnych projektach, posiada bogate doświadczenie organizacyjne, a przede wszystkim angażuje się w jego działalność wielu pasjonatów i miłośników Kaszub, Kociewia i całego Pomorza wśród których nie brakuje licznego grona młodych ludzi.
Nieprzerwanie od 1983 roku działa Kaszubski Uniwersytet Ludowy (KUL), najpierw jako jednostka organizacyjna ZKP, a od 2004 roku już na własny rachunek. KUL nawiązuje w swej działalności dydaktyczno-wychowawczej do idei „szkoły dla życia” bpa Grundtviga. Główne kierunki działalności programowej KUL-u skupiają się wokół edukacji obywatelskiej, edukacji regionalnej oraz edukacji ekologicznej.
W 1996 r. w Domu Kaszubskim w Gdańsku, miało miejsce spotkanie powołujące Instytut Kaszubski. Stowarzyszenie to grupuje badaczy z różnych dziedzin, realizujących badania nad społecznością kaszubsko-pomorską i jej historią. W 2011 roku Zrzeszenie powołało do życia Wydawnictwo Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego.
Wzorniki
Haft, obok języka, stanowi kluczowy wyznacznik kaszubskiej tożsamości etnicznej. Choć jego geneza nie jest jednoznaczna, to działalność Teodory Gulgowskiej (animatorki kaszubskiej kultury i sztuki ludowej, współzałożycielki pierwszego na terenie Polski skansenu – muzeum na świeżym powietrzu we Wdzydzach Kiszewskich) zapoczątkowała dynamiczny rozwój tego rękodzieła, który trwa nieprzerwanie do dziś. Z biegiem lat haft ewoluował, co doprowadziło do powstania ośmiu lokalnych odmian, zwanych szkołami – wdzydzkiej, żukowskiej, puckiej, wejherowskiej, tucholskiej, borowiackiej, słupskiej i najnowszej – gdańskiej. Proces ten ma charakter otwarty – współcześni liderzy rękodzieła wciąż kreują nowe motywy, wydając kolejne wzorniki oparte na zasobach muzealnych lub własnej wyobraźni.
Główną cechą haftu kaszubskiego jest jego różnorodność stylistyczna. Z jednej strony mocno akcentuje się jego przywiązanie do tradycji, z drugiej zaś jest on podatny na autorskie wizje artystów, co czyni go zjawiskiem żywym i niejednorodnym. Znaczący wpływ na popularyzację tego wzornictwa mają spotkania takie jak Pomorski Salon Haftu Tradycyjnego czy konkursy sztuki ludowej, w tym prestiżowy Wojewódzki Konkurs Haftu Kaszubskiego im. Edmunda Szymikowskiego, organizowany przez Gminny Ośrodek Kultury w Lini.
Dzięki tym inicjatywom tradycyjne motywy przeniknęły do przestrzeni publicznej oraz szeroko pojętej popkultury, stając się rozpoznawalnym symbolem regionu. Współcześnie wzory kaszubskie zdobią już nie tylko tkaniny, ale stanowią integralny element nowoczesnego designu i codziennego krajobrazu Kaszub.
SZKOŁA WEJHEROWSKA
Ośrodek wejherowski haftu kaszubskiego powstał po II wojnie światowej i swoje istnienie oraz odrębny charakter zawdzięcza Franciszce Majkowskiej (1882–1967), siostrze pisarza i działacza ruchu młodokaszubskiego Aleksandra Majkowskiego. Majkowska posiadała szeroką wiedzę na temat tradycyjnej kultury kaszubskiej oraz ludowego zdobnictwa, a także znała wzory opracowane przez Teodorę Gulgowską. Początkowo powielała motywy jej autorstwa, jednak z czasem – pod wpływem brata – podjęła próbę stworzenia własnej koncepcji haftu kaszubskiego. W 1957 roku zamieszkała w Wejherowie, gdzie Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie powierzyło jej prowadzenie kursu haftu, co uznaje się za początek szkoły wejherowskiej.
Podobnie jak Gulgowscy, Majkowska w swoich kompozycjach sięgała po motywy zaczerpnięte z mebli ludowych, ceramiki oraz wzornictwa klasztornego (kopiowała ornamenty z szat liturgicznych w Żukowie). Jej kompozycje odznaczały się wysokim stopniem indywidualizacji formalnej, stosowaniem powiększonych elementów ornamentalnych oraz intensyfikacją wybranych barw (czerwieni i żółci) przy jednoczesnym zachowaniu siedmiobarwnego kanonu kolorystycznego haftu kaszubskiego. W repertuar motywów ornamentalnych wprowadzała także nowe motywy florystyczne, m.in. dalie, chryzantemy, astry oraz stylizowane liście borówki, dębu i bzu oraz odmienny od żukowskiej szkoły wzór lilii.
To Franciszka Majkowska wprowadziła czarno-żółte wąsy (jak flaga kaszubska) i emblemat gryfa (jak herb Kaszub) do ikonosfery haftu kaszubskiego, nadając haftowi kaszubskiemu wyraźny kontekst tożsamościowy, wpisując go jeszcze mocniej w symbolikę kaszubskiej wspólnoty kulturowej.
SZKOŁA ŻUKOWSKA
Powstanie szkoły żukowskiej wiąże się z działalnością Maksymiliana Lewandowskiego (zm. 1943) oraz jego uczennic – sióstr Jadwigi (1919–1968) i Zofii (1914–1970) Ptach z Żukowa. Lewandowski, wprowadził określone zasady kompozycyjne oraz precyzyjnie zdefiniowaną siedmiobarwną skalę kolorystyczną, która stała się jednym z fundamentów kształtującej się szkoły, obejmując trzy odcienie niebieskiego, dwa odcienie zieleni, żółć oraz czerwień, z wyraźną dominantą błękitów. Drugim filarem było wzornictwo zaczerpnięte z ornamentyki barokowych paramentów liturgicznych przechowywanych w zbiorach poklasztornych norbertanek w pomorskim Żukowie.
Adaptacja tych motywów polegała na ich uproszczeniu i linearyzacji oraz podporządkowaniu rygorom ograniczonej gamy barwnej. Dzięki tej syntezie historyczne formy zostały bezpośrednio przeniesione do haftu kaszubskiego, zyskując jednak uproszczoną, „ludową” stylistykę i nowy kontekst funkcjonalny. W repertuarze motywów znalazły się elementy o uniwersalnej, klasztornej proweniencji, m.in. storczyk („gwiazda morza”), róg obfitości („ptasi dzióbek”), owoc granatu („cebula” lub „łeb”), szyszka pinii („koniczynka”), a także lilia, palmeta oraz różne odmiany tulipanów.
Dzięki jasno określonemu kanonowi szkoła żukowska stała się podstawą do kształtowania kolejnych lokalnych ośrodków haftu kaszubskiego. Jej wzornictwo i system barw uznawane są za najbardziej skrystalizowane i konsekwentne estetycznie wśród regionalnych odmian haftu. W efekcie szkoła żukowska ukształtowała kanon, który potem stał się impulsem do kształtowania się następnych ośrodków czy szkół haftu. Proces ten trwa do dziś.
SZKOŁA PUCKA
Szkoła pucka haftu kaszubskiego wyłoniła się pod koniec lat 30. XX wieku, wyrastając bezpośrednio z fundamentów wzornictwa żukowskiego. Jej powstanie było efektem intensywnej działalności edukacyjnej – licznych szkoleń i kursów haftu prowadzonych dla kobiet na całym Pomorzu. Kluczową rolę w procesie krystalizacji stylu odegrała Bronisława Wrycza-Plińska.
Szkoła pucka silnie nawiązywała do tradycji haftów klasztornych z zasobu wzorów sióstr benedyktynek z pobliskiego Żarnowca. Adaptacja tych motywów nadała haftowi puckiemu cechy uniwersalizmu stylistycznego, przejawiające się w stosowaniu ornamentów wspólnych z ośrodkiem żukowskim, takich jak tulipany, rozety, margarety/kwiat słonecznika, stylizowany owoc granatu. Tym, co czyni szkołę pucką natychmiast rozpoznawalną, jest wprowadzenie do jej repertuaru form motywów marynistycznych, niespotykanych w żadnej innej szkole haftu kaszubskiego. Do tradycyjnego kanonu florystycznego dodano elementy ściśle związane z ikonografią morską: mikołajek nadmorski – będący stylizacją pięknej i chronionej rośliny wydmowej, motywy sieci rybackich oraz fal: podkreślające silną więź lokalnej społeczności z Morzem Bałtyckim. Haft pucki, podobnie jak żukowski i wejherowski, operuje siedmioma kolorami: jasnym i ciemnym niebieskim, granatem, niezbyt jaskrawą czerwienią, słonecznym żółtym, czernią i raczej ciemną zielenią.
Technika haftu jest prosta. Tradycyjnie haft wykonuje się na białym lub szarym lnie ściegiem angielskim, zwanym przez hafciarki płaskim. Łodygi kwiatów, wąsy, i obwódki wykonuje się ściegiem wodnym. Ważne by haft na lewej stronie płótna wyglądał prawie identycznie jak na prawej. Kaszubski haft wykańcza się najczęściej mereżką lub frędzlami.







Tags: Poczta Polska, nowe znaczki

